Στον αστερισμό του πολυφωνικού τραγουδιού

ΠΛΕΙΑΔΕΣ
Στον αστερισμό του πολυφωνικού τραγουδιού

Ακούν από Μάλαμα μέχρι Black Sabbath. Επέλεξαν να ερμηνεύουν τα πολυφωνικά της Ηπείρου, επιμένοντας ότι η παραδοσιακή μουσική δεν είναι μόνο… για τα πανηγύρια

 Της Μαίρης Στεφάνου – Φωτογραφίες: Στράτος Καλλαφάτης

Σύμφωνα με τη μυθολογία, οι Πλειάδες ήταν οι επτά κόρες του Τιτάνα Ατλαντα και της Πλειώνης. Ο Ωρίωνας τις ερωτεύτηκε και θέλησε να τις απαγάγει. Τις καταδίωκε για πέντε χρόνια μέχρι που εκείνες κατέφυγαν στον Δία που τις έκανε αστερισμούς για να τις σώσει. «Οπως οι Πλειάδες έγιναν αστέρια για να γλιτώσουν από τον Ωρίωνα έτσι κι εμείς τραγουδάμε πολυφωνικά για να γλιτώσουμε… απ” τη μιζέρια της καθημερινότητας», δηλώνουν με χιούμορ η Γεωργία Τέντα (36 ετών, μουσικολόγος, διδάσκει σε μουσικό σχολείο), η Στέλλα Γκρήγκοβιτς (23 ετών, απόφοιτη Φιλοσοφικής σχολής Α.Π.Θ.), η Μαρία Σολιδάκη (26 ετών, εργάζεται ως αρχιτέκτων), η Ιουλία Ρούτζιου (απόφοιτη τμήματος Οικονομικών Επιστημών Α.Π.Θ., εργάζεται ως οικονομολόγος), η Βασούλα Δελλή (22 ετών, φοιτήτρια Μουσικολογίας στο Α.Π.Θ.), η Θέμις Βελένη (27 ετών, απόφοιτη Ιστορικού – Αρχαιολογικού Τμήματος Α.Π.Θ., κάνει διδακτορικό στην Ιστορία Τέχνης) και η Αθηνά Γκούμα (23 ετών, φοιτήτρια Μουσικολογίας στο Α.Π.Θ.). Κι απ” ό,τι φαίνεται, τα κατάφεραν.

Τι σας συγκινεί στο πολυφωνικό τραγούδι;

Το ότι είναι συγκλονιστικό μέσα στην απλότητά του. Είναι άμεσο και έχει πολλή ένταση.

Πώς γεννήθηκαν οι «Πλειάδες»;

Oταν ο πατέρας της Γεωργίας, το 2000, τής έδωσε να ακούσει μια κασέτα με πολυφωνικά τραγούδια της Βόρειας Ηπείρου, εκείνη συγκλονίστηκε ακούγοντάς τα. Δεν είχε ποτέ πριν ακούσει ούτε παραδοσιακά ούτε πολυφωνικά τραγούδια. Τον καιρό εκείνο ετοιμαζόταν να κάνει τη διπλωματική της στη μουσικολογία. Αποφάσισε, λοιπόν, να επιλέξει ως θέμα τα πολυφωνικά. Επισκέφθηκε τα χωριά της Νότιας Αλβανίας, όπου υπάρχει έντονο το ελληνικό στοιχείο, για να τα γνωρίσει καλύτερα. Αργότερα, το 2005, για τις ανάγκες μιας παράστασης στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, συγκεντρωθήκαμε και οι υπόλοιπες και δημιουργήσαμε το πολυφωνικό σχήμα «Πλειάδες».

Πόσοι τραγουδιστές απαιτούνται για την ερμηνεία των πολυφωνικών;

Οι τραγουδιστές δεν μπορεί να είναι λιγότεροι από πέντε και περισσότεροι από 7 – 8, γιατί ο καθένας έχει συγκεκριμένο ρόλο. Υπάρχει ο «πάρτης» που ερμηνεύει τη βασική μελωδία, ο «γυριστής», μερικές φορές υπάρχει ο «ρίχτης», αυτός δηλαδή που ρίχνει τη μελωδία, και οπωσδήποτε υπάρχουν οι «ισοκράτες». Εμείς μαθαίνουμε όλους τους ρόλους· βοηθάει στο δέσιμο της ομάδας.

Διατηρείται σήμερα η παράδοση των πολυφωνικών στην Ηπειρο;

Οι συνθήκες ζωής έχουν αλλάξει. Πλέον οι ντόπιοι σπάνια βρίσκονται για να τα τραγουδήσουν. Χαρακτηριστικό είναι ότι όταν πήγαμε στο χωριό Σελλιό, οι κάτοικοι άνοιξαν το σχολείο που το είχαν για χρόνια κλειστό, έβαλαν χρήματα από το υστέρημά τους για ν” αγοράσουν αρνί και να μας κάνουν το τραπέζι. Το θεώρησαν τιμή τους που θελήσαμε να μάθουμε τη μουσική παράδοση του τόπου τους και να τη συνεχίσουμε. Επιπλέον, ήταν κατασυγκινημένοι γιατί τους δώσαμε την ευκαιρία να ξαναζήσουν κάτι όλοι μαζί ως χωριό. Ηρθαν με δάκρυα στα μάτια και μας φίλησαν λέγοντας: «Εμείς δεν έχουμε συχνά ευκαιρίες να το κάνουμε αυτό. Λέμε στα παιδιά μας «ελάτε εδώ να σας παντρέψουμε», αλλά εκείνα δεν θέλουν. Σας ευχαριστούμε που μας μαζέψατε και μας βάλατε να τραγουδήσουμε».

Τραγουδάτε παραδοσιακά τραγούδια, ωστόσο στις παραστάσεις σας δεν φοράτε παραδοσιακές φορεσιές. Γιατί;

Ο βασικός λόγος για τον οποίο συνειδητά επιλέγουμε να μην εμφανιζόμαστε με παραδοσιακές φορεσιές σχετίζεται με την επιθυμία μας να ερμηνεύσουμε το πολυφωνικό τραγούδι και να το «δείξουμε» στον κόσμο αποδεσμευμένο από τα στερεότυπα.

Πώς σας αντιμετωπίζει το κοινό;

Οι αντιδράσεις εκείνων που δεν έχουν καμία επαφή με την παραδοσιακή μουσική είναι αρχικά σοκ και ύστερα ενθουσιασμός. Χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω περιστατικό: Το 2005, επρόκειτο να εμφανιστεί το αμερικάνικο ροκ συγκρότημα Cake στο Μύλο, στη Θεσσαλονίκη. Υπήρξαν κάποια συγκροτήματα που επιθυμούσαν να εμφανιστούν ως support μαζί τους αλλά, στους Cake δεν άρεσε κανένα. Zήτησαν λοιπόν κάτι παραδοσιακό. Επέλεξαν το πολυφωνικό σχήμα Διώνη, στο οποίο τότε συμμετείχε και η Γεωργία. Για το κοινό που περίμενε να παρακολουθήσει μία ροκ συναυλία ήταν ένα σοκ. Μετά το αρχικό πάγωμα, μόλις ο κόσμος άρχισε να συνειδητοποιεί τι γίνεται, άρχισε να ουρλιάζει από ενθουσιασμό!

Η παράδοση, λοιπόν, συγκινεί τους νέους;

Είναι μύθος ότι οι νέοι δεν συγκινούνται από την παραδοσιακή μουσική. Πολλές φορές υπάρχουν πράγματα μέσα μας που δεν τα ξέρουμε και εκδηλώνονται μόνο όταν δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες. Αρκεί να μην έχουμε την προκατάληψη ότι η παράδοση είναι κάτι πεπερασμένο, σκονισμένο, αρκεί να έχουμε ανοιχτό μυαλό. Η αλήθεια είναι ότι δεν γίνεται σωστή προβολή των παραδοσιακών. Υπάρχουν πολύ ωραία τραγούδια που δυστυχώς ακούγονται μόνο σε πανηγύρια, αλλά και τότε ακόμη, δεν ερμηνεύονται σωστά. Εμείς, πάντως, έχουμε φίλους που ασχολούνται με τη ροκ μουσική και ταυτόχρονα με την παραδοσιακή.

Πόσο εύκολο είναι να τραγουδήσεις παραδοσιακά τραγούδια χωρίς να έχεις βιωματική σχέση μ” αυτά;

Δεν είναι περισσότερο δύσκολο απ” το να προσπαθήσεις να ερμηνεύσεις δυτικά ακούσματα, μπαρόκ μουσική, Μπετόβεν ή Μότσαρτ. Αν κάτι σου αρέσει πολύ, θα βρεις τον τρόπο να το κάνεις. Είναι άδικο προς την παραδοσιακή μουσική να τη θεωρούμε κάτι στατικό, κάτιπου δεν μπορούμε οι νεότεροι να αγγίξουμε. Eμείς, τη βιωματική σχέση μαζί της τη κατακτούμε μέσα από την πρόβα, το διάβασμα, την προσπάθεια. Kαι προσέχουμε πάντα μέσα από την ερμηνεία να είμαστε «εμείς», να μη χάνουμε την ταυτότητά μας.

Εκτός από τη μουσική, οι στίχοι σας εκφράζουν;

Πολλά απ” αυτά τα τραγούδια έχουν τραγουδηθεί στη Μικρά Ασία ή σε άλλα μέρη της Ελλάδας και οι στίχοι τους δεν είναι ξένοι προς εμάς. Καταστάσεις όπως η αγάπη και η ξενιτιά είναι πάντα μέσα στην ανθρώπινη φύση. Τα ιστορικά είναι ίσως λίγο πιο δύσκολο να τα βιώσουμε με την ίδια συναισθηματική φόρτιση που έχουν οι ντόπιοι. Ωστόσο, ακόμη και αυτά μπορούν να σου προκαλέσουν συναισθήματα. Αρκεί να μπεις στη διαδικασία να ψάξεις μέσα σου. Πάντα ο στίχος μπορεί να γίνει το πάτημα για να έχεις τις δικές σου εικόνες.

Τα Χριστούγεννα είπατε τα κάλαντα στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Πώς νιώσατε;

Του τραγουδήσαμε τα ηπειρώτικα κάλαντα, τα οποία προσαρμόσαμε ώστε να τραγουδηθούν πολυφωνικά. Ο πρόεδρος έχει βιωματική σχέση με τα πολυφωνικά τραγούδια, αφού κατάγεται από την Πωγωνιανή της Ηπείρου. Eτσι, δεν το θεωρήσαμε μόνο τιμή αλλά και χρέος μας.

Πηγή: Περιοδικό «Κ»

(δημοσίευση 31/01/2008)

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>